Elhuyar - Zientzia
2017/10/18
Lapikoa
Nola funtzionatzen
du
Bitxikeriak
Esperimentuak
Artikuluak
Zuen txokoa
Jokoak
Postalak
Gaiak
 
     Txantiloia deskargatu
Bidali zure iritziak eta iradokizunak
 

Lapikoa

lapikoa
  • Lapikoan borbor
  • Nola funtzionatzen du
  • Bitxikeriak
  • Esperimentuak
  • Artikuluak
inprimatu

Lapikoan / Nola funtzionatzen du / Fisika

Grabitatea

2012/01/09 Irudiak: Alai Zubimendi

"Mahaiaren gainean ibiltzen bazara, lurrera eroriko zara!" Nora nahi duzu bada, erori? Lurrera erori besterik ez dago. Ezin zara lurretik mahai gainera erori. Zergatik ez?

Lurrak erakarri egiten zaituelako; horregatik erortzen dira sagarrak zuhaitzetatik, eta horregatik erortzen zara, baldar ibiltzen zarenean.

Masa duten objektu guztiek objektu arinagoak erakartzen dituzte. Erakarpen-indar horri grabitatea deritzo.

EGIN PROBATXO HAU: goma batez, lotu bi tenis-pilota, irudian azaltzen den moduan. 

Heldu pilota bati esku batez, eta, beste eskuaz, bota beste pilota. Lotuta daudenez, ez da urrutira joango, eta bira egingo du eskuetan duzun pilotaren inguruan.
Modu horretara egiten du lan grabitate-indarrak. Adibidez, Lurraren masa handiak Ilargiaren masa arinagoa erakartzen du, eta horregatik dugu inguruan biraka. Halaber, Eguzkiak Lurrarena baino masa handiagoa duenez, Lurrak Eguzkiaren inguruan orbitatzen du.

Eskala txikiagoan ere badago grabitatea. Adibidez, arkatzaren eta zure artean; baina zuk ez duzu arkatza nahikoa indarrez erakartzen (indar hori ez da oso indartsua), eta horregatik ez du arkatzak zure inguruan birarik ematen!

PISUA
Lurraren masak hurbil duen objektu batean eragiten duen indarra da. Hortaz, masa eta pisua ez dira berdinak, pisua grabitatearen indarraren araberakoa delako, eta masa, aldiz, gorputz batek duen materia-kantitatea.
Balantzak masa neurtzen du, grabitatearen indarra berdina delako bi plateretan.

Beraz, pisua grabitatearen indarraren araberakoa bada, munduko toki guztietan ez dut pisu bera izango? Ez. Gutxiago pisatuko duzu altuera handian zaudenean, mendi-tontorrean adibidez, han grabitatearen indarra txikiagoa baita (Lurraren zentrotik aldenduta dagoelako gailurra). Gainera, Lurra guztiz biribila ez denez, ekuatorean grabitatearen indarra txikiagoa da gainerako latitudeetan baino; eta, poloetarantz hurbildu ahala, indarra handituz doa. Ondorioa: gutxiago pisatu nahi baduzu, igo zaitez ekuatore inguruko mendirik garaienera!
Hala ere, kalkuluak errazago egiteko, Lurraren gainazalean, grabitate-indarrak balio jakin bakar bat hartzen du: 9,81 m/s2


Eusko Jaurlaritzako Kultura Saila  Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura, Euskara, Gazteria eta Kirol Departamendua  


359 harpidedun
ditugu Zernolan

Elhuyar sarean

 

Copyright © 2007 Elhuyar Fundazioa

webmaster@elhuyar.com